เชื่อว่าสายช้อปออนไลน์รุ่นบุกเบิกต้องเคยได้เข้าไปใช้บริการเว็บเปรียบเทียบราคาสินค้าอย่าง Priceza.com กันบ้างแน่ ๆ
การจะเปิดแพลตฟอร์มเปรียบเทียบราคาของแบบนี้ได้ต้องมีการเก็บข้อมูลจากเว็บไซต์หรือช่องทางขายหลายแหล่ง และ Priceza ก็ทำได้ดีจนกลายเป็นแพลตฟอร์มเปรียบเทียบราคาที่ได้รับความนิยมมากในยุคก่อนที่จะเริ่มมี Online Marketplace ต่าง ๆ เข้ามาในไทย
ผู้ก่อตั้ง Priceza อย่าง ‘คุณไว’ มองเห็นว่าหลังจากที่มี Marketplace เข้ามาในประเทศ เจ้าของข้อมูลการซื้อขายของคนไทยดันกลายเป็นแพลตฟอร์มต่างชาติเหล่านั้น ความฝันของคุณไวจึงเป็นการพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลที่คนไทยสามารถเข้าถึงข้อมูลการซื้อขายสินค้าได้โดยไม่ต้องไปง้อขอข้อมูลจากแพลตฟอร์มต่างชาติฮะ
ด้วยความตั้งใจนี้ จึงได้พัฒนาแพลตฟอร์มอื่น ๆ เพิ่มขึ้นมาจาก Priceza และพาตัวเองเข้าไปให้มีบทบาททางกฎหมายเพื่อสนับสนุน E-commerce ไทยมากขึ้นด้วยฮะ อ่ะโฮ~
การจะรันธุรกิจและขับเคลื่อนความเปลี่ยนแปลงระดับประเทศแบบนี้ได้ แอดว่าต้องใช้ประสบการณ์และความรู้เยอะแน่นอน ! วันนี้ DATAHOLIC เลยขอชวน คุณไว ธนาวัฒน์ มาลาบุปผา CEO & Co-Founder ของ Priceza มาย้อนพูดคุยถึงประสบการณ์ชีวิตของตัวเอง รวมถึงเทรนด์การใช้ Data ในวงการ E-commerce ไทยกันว่าอนาคตจะมีแนวโน้มไปในทิศทางไหนบ้าง ไปดูกันเลยฮะ !~
ที่มา Priceza จากแพลตฟอร์มที่สร้างหวังขาย สู่เว็บไซต์ยอดฮิต โดยหนุ่มวิศวะจุฬาฯ
พอถามถึงเรื่องสมัยเรียนขึ้นมา คุณไวก็ตอบกลับด้วยความมั่นใจว่าตัวเองเป็นคนชอบเรียนหนังสือมาก และโชคดีที่รู้ตัวเร็วว่าชอบเรื่องเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ตั้งแต่ช่วงมัธยม ก็เลยสอบขึ้นมหาวิทยาลัยเข้าวิศวะฯ คอมพิวเตอร์ ที่จุฬาฯ แต่ถึงแม้จะรู้ว่าแพชชันตัวเองมาทางนี้ พอเรียนจบมาก็ยังไม่รู้ว่าจะไปทำงานแบบไหนดี เลยขอตั้งหลักช่วยธุรกิจที่บ้านไปก่อน
ตอนนั้นคุณไวได้เอาความรู้เรื่องคอมพิวเตอร์ของตัวเองมาทำระบบ ERP ให้ธุรกิจที่บ้านใช้ แต่ทำไปก็รู้ว่าตัวเองไม่ได้อยากจะทำงานกับที่บ้านไปตลอด แต่อยากทำอะไรที่มีอิมแพ็ก อยากใช้ความรู้ของตัวเองสร้างอะไรสักอย่าง… และจากที่ได้เห็นไอดอลหลายคนในวงการ ทั้ง Sanook.com, Tarad.com เขาสร้างแพลตฟอร์มขึ้นมาแล้วก็ขายกิจการ สร้างเงินได้มาก ก็อยากจะทำได้แบบนั้นบ้าง ก็เลยชวนเพื่อนที่มหาวิทยาลัยอีก 2 คนมาลงแรงกับ Priceza ด้วยกันนี่แหละฮะ ! (ปัจจุบัน Priceza มีอายุ 15 ปีแล้ว~)
คุยมาถึงตรงนี้แอดเริ่ม เอ๊ะ ในใจว่าอนาคตคุณไวอาจจะขาย Priceza ก็ได้นะ ? พอถามไปก็ได้คำตอบว่า “อาจจะ” แต่ตอนนี้ยังสนุกกับการพัฒนาไปเรื่อย ๆ อยู่ฮะ~
รันวงการผ่านบทบาทที่ปรึกษาภาครัฐ ผลักดันการใช้ Data ในโลก E-commerce
ตอนนี้นอกจาก Priceza แล้ว คุณไวยังมีบทบาทสำคัญอีก 2 อย่าง ซึ่งที่แอดฟังแล้วรู้สึกสนใจมาก คือการที่คุณไวไปจับมือกับทาง Wissight และ DEPA ทำโปรเจกต์ “Etailligence” ซึ่งเป็นเครื่องมือ E-commerce Listening ที่จะเข้าถึงข้อมูลธุรกรรมการชอปปิงว่าวัน ๆ นึง คนไทยซื้ออะไรผ่านแพลตฟอร์มไหนกันเท่าไหร่บ้าง
“ประเทศไทยควรมีเอกราชทางด้าน
ข้อมูลธุรกรรมการช้อปปิ้งออนไลน์
ทุกวันนี้ถ้าไม่มีเครื่องมือแบบนี้รัฐบาลแทบจะมืดแปดด้าน”
นอกจากประโยชน์ที่ภาครัฐจะได้รู้ข้อมูลธุรกรรมของคนในประเทศแล้ว การมี ‘เอกราชด้านข้อมูล’ ก็จะช่วยให้เอกชนสามารถศึกษา Demand ของตลาด และตอบคำถาม ‘เราจะขายอะไรดี’ ได้แม่นยำมากขึ้นด้วยฮะ
เมื่อคุณไวอยู่ในวงการ Data สาย E-commerce มาอย่างยาวนาน เข้าใจ Insight ของคนขายของขนาดนี้แล้ว เลยขอออกพลังขับเคลื่อนวงการด้วยการเอาตัวเองเข้าไปมีบทบาทในรัฐบาลเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลง โดยอีกบทบาทที่ว่าของคุณไวคือการเข้าไปอยู่ในตำแหน่งที่ปรึกษาและเคยเป็นนายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ไทย (THECA) ด้วยฮะ ! อ่ะโฮ~
ตอนที่เป็นนายกสมาคมและปัจจุบันที่เป็นที่ปรึกษานั้น คุณไวได้ทำงานกับภาครัฐและสนับสนุนตลาด E-Commerce ในหลาย ๆ โปรเจกต์ ทั้งทำแผนแม่บทดิจิทัลแห่งประเทศ ทั้งผลักดันกฎหมายที่ช่วยให้พ่อค้าแม่ค้าไทยสู้กับต่างชาติได้มากขึ้น คุณไวได้ทำงานที่สร้างอิมแพ็กสมใจเขาจริง ๆ ฮะ !
ชวนมองภาพไกลแบบไว ๆ แนวโน้มเทรนด์ E-commerce จาก Social Commerce สู่ Creator Commerce !
คุณไวเล่าให้แอดฟังว่า E-commerce ยุคแรกที่เริ่มทำ Priceza ตอนนั้นใครอยากขายของออนไลน์ก็ต้องทำเว็บไซต์ขึ้นมาเอง ไม่มีแพลตฟอร์มให้เอาสินค้าเข้าไปวางขายเหมือนปัจจุบัน ลูกค้าดูข้อมูลเสร็จก็โทรถาม ไม่ก็สั่งผ่านอีเมลเอา กว่าจะสั่งของได้ก็เสียเวลาเป็นวัน E-commerce มันยังเป็นแค่สื่อ แต่ไม่ใช่ช่องทาง
หลังจากนั้น แพลตฟอร์ม Marketplace ก็เริ่มเข้ามา ฟาดฟันหายกันไปหลายเจ้าจนเหลือเด่น ๆ อยู่คือ Lazada, Shopee ที่แข่งขันกันดุเดือดทุกเดือน ลุ้นยอดที่หนึ่งกันทุกปี และในปัจจุบันก็เป็นยุคของ Social Commerce ที่เห็นได้ชัด ๆ จากการปักตะกร้าใน TikTok พอแพลตฟอร์มอื่นเห็น TikTok ทำได้ก็อยากทำบ้าง ล่าสุด YouTube ก็เพิ่งเปิดตัวฟีเจอร์ปักตะกร้าบนวิดีโอให้คนสามารถซื้อของจากหน้าคลิปได้เหมือน TikTok เลยฮะ
“Marketplace ยังครองส่วนแบ่งเยอะถึง 50%
Social Commerce เช่น Facebook, TikTok, Line อีก 30%
อีกประมาณ 20% เป็นกลุ่ม Retail บิ๊กซี, โลตัส, 7-11 ฯลฯ”
จากการพัฒนาของแพลตฟอร์มต่าง ๆ ทำให้ปัจจุบันมีหลายคนผันตัวมาเป็น Creator และใช้ประโยชน์จากฟีเจอร์มากขึ้น คุณไวมองว่าปี 2025 จะเป็นยุคของ Creator Commerce จากที่ก่อนหน้านี้ยังไม่มีสะพานระหว่าง Creator และการชอปปิง ปัจจุบันสะพานนั้นก็คือ Affiliate Marketing นี่แหละฮะ !
2 ข้อมูลจำเป็นที่พ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ต้องรู้ เพื่อสู้ศึกการขายกับร้านคู่แข่ง !
แล้วในแง่ Data ข้อมูลไหนบ้างล่ะที่คุณไวมองว่าคนทำ E-commerce จำเป็นต้องรู้แล้วจะเป็นประโยชน์กับการขายได้
- ประเภทที่ 1 ข้อมูลภายใน : ร้านเราขายอะไร สินค้าไหนเหมาะกับลูกค้ากลุ่มไหน ข้อมูลนี้จะช่วยให้เราเอาไปคุยไปทำโปรโมชันกับลูกค้าต่อได้ และสามารถต่อยอดขยายธุรกิจของเราว่าจะขายอะไรดี ข้อมูลนี้ก็คือ First Party Data นั่นเองฮะ
- ประเภทที่ 2 ข้อมูลภายนอก : ข้อมูลของตลาดว่าสินค้าไหนกำลังขายดี คู่แข่งขายอะไรแล้วเวิร์ค สินค้าอะไรขายดีในช่วงโปรโมชัน
ถ้าผู้ขายมีทั้งข้อมูลภายในและภายนอกก็จะเห็นภาพของธุรกิจตัวเองและตลาดอยู่ในภาพเดียวกัน และตัดสินใจได้แม่นยำขึ้นว่าสิ่งไหนที่เอามาแล้วจะขายดีจริง ๆ ตาม Data ไม่ใช่การคาดเดา
คำถามคือเราจะเริ่มเก็บยังไงได้บ้าง คุณไวแนะนำว่าถ้ามีร้านในแพลตฟอร์ม Marketplace อยู่แล้ว ให้เริ่มเก็บจากตรงนั้นได้เลย อย่าง Shopee, Lazada, TikTok เขามีการเปิด API ให้ผู้ขายเอาข้อมูลการขายมาเก็บผ่าน OMS (Order Management System) อยู่แล้ว
นี่ก็เป็นภารกิจของโปรเจกต์ Etailligence ของคุณไวด้วยเหมือนกัน ที่จะทำให้ร้านค้าสามารถรวมข้อมูลจากแพลตฟอร์มต่าง ๆ มาเก็บในฐานข้อมูลได้ ถ้าเกิดมีวันหนึ่งที่แพลตฟอ์มไม่อนญาตให้เข้าถึงข้อมูลแล้ว อย่างน้อยเราก็จะยังหยิบข้อมูลตรงนี้ไปใช้ได้ เป็นแอดอาจจะเอา AI มาวิเคราะห์ต่อก็ได้ฮะ !
5 Soft Skills ของชาว Data สาย E-commerce มีข้อมูลเยอะแล้วก็ต้องใช้ให้เป็น !
ถ้าเราเก็บข้อมูลได้แล้วประมาณหนึ่ง แล้วจะเอาไปใช้ทำอะไรได้ต่อ ? คุณไวโยนไอเดียมาว่าถ้าเรามีข้อมูลลูกค้าเยอะ ๆ ปัจจุบันนี้ก็สามารถเอาข้อมูลไปให้ AI ช่วยวิเคราะห์ Insight ต่อได้เลย หรือถ้าไม่ใช้เครื่องมือ ก็ต้องมีสกิลเหล่านี้ฮะ
- Data analysis : รู้วิธีการสร้างมุมมองว่าจะดู Data ในมิติไหน
- Data visualization : ทำ Chart ออกมา ขุดหา Insight ทำ Excel ทำ Pivot Table เป็น
- Critical Thinking : สุดท้ายวิธีที่ง่ายที่สุดอาจเป็นการให้ AI เข้ามาช่วยวิเคราะห์ แต่ตัวเราเองก็ต้องคำถามให้เป็น เพื่อจะได้คำตอบจากการวิเคราะห์ที่ดีที่สุด เช่น แทนที่จะถามถึง 10 Top Products คนที่ตั้งคำถามเก่งจะถามว่า อะไรขายดีในช่วง Double Day หรือสินค้าอะไรที่ขายดีในช่วงดึก ฯลฯ แทน
คุณไวทิ้งท้ายเกี่ยวกับการใช้ AI ในงาน E-commerce ไว้ว่า…
“อยู่ ๆ จะให้ AI มาตอบคำถามดี ๆ มันทำไม่ได้
เราต้องรู้จักตั้งคำถามที่ช่วยให้ Make decision ได้อย่างชาญฉลาด
ถ้าอยากให้ยอดขายโต เราต้องถามอะไร ?
มันอยู่ที่ Business Mindset”
แอดแอบถามวิธีการ Up-Skill, Re-Skill ของคุณไวมา เขาบอกว่าเขาชอบอ่านหนังสือ เรียนรู้จาก YouTube, Podcast และชอบไปเดินงาน Event งาน Seminar แต่ไม่ได้ไปฟังความรู้นะ เขาบอกว่าเขาชอบเดินคุยกับคนในงานมากกว่า เพราะมองว่าการสร้าง Networking ในงานเป็นโอกาสพิเศษที่จะได้ Insight ลึก ๆ จากคนในวงการจริง ๆ แล้วค่อยมาฟังเนื้อหาย้อนหลังเอา เทคนิคคือเปิดคลิปความเร็ว x2 แล้วจดลง Evernote (แอปฯ Note taking) !!
แชร์ 3 สิ่งต้องรู้ ถ้าอยากออกจากงานมาเปิดธุรกิจของตัวเอง !
ใครอยากเป็นเจ้าของธุรกิจของตัวเอง อยากทำแพลตฟอร์มเจ๋ง ๆ เหมือนคุณไว แอดมี 3 สิ่งที่จำเป็นต้องมีในการทำธุรกิจจากคำบอกเล่าของคุณไวมาแชร์กันฮะ !
- Product Market Fit : สิ่งแรกที่ต้องมีคือ Product ที่ดี ต้องชัวร์ก่อนว่าเรามีสินค้าที่ตลาดต้องการตั้งแต่ก่อนเปิดบริษัท และสินค้าหรือบริการนั้นต้องเจ๋งพอให้มีคนจ่ายเงินซื้อ ถ้ายังไม่มั่นใจก็ทำงานประจำไปก่อน ไม่ต้องรีบ
- Team : ถามตัวเองว่าเราต้องมีทีมอะไรที่จะช่วยให้เราทำบริษัทได้สำเร็จ ต้องมีทีมที่เก่งด้านไหนบ้าง
- Skills & Knowledge : หมั่นเติมความรู้ว่าถ้าจะทำธุรกิจต้องมีความรู้อะไรบ้าง ระดมทุนแบบไหน หา Investor ยังไง
พอได้นั่งคุยกับคุณไวแล้วรู้สึกได้เลยฮะว่าในระยะเวลาไม่ถึง 20 ปี การชอปปิ้งออนไลน์มีการเปลี่ยนแปลงไปเยอะมาก แม้แต่แพลตฟอร์มรุ่นเก๋าอย่าง Priceza เองก็มีการพัฒนาให้เข้ากับยุคสมัยมาเรื่อย ๆ ตอนนี้เขามีบริการใหม่เป็นการสร้างระบบ Affiliate ให้กับแบรนด์ต่าง ๆ แล้วด้วยนะ เห็นว่าทาง 7-11 ก็เป็นลูกค้าอยู่ แบรนด์ไหนที่ขายแบบ E-commerce แล้วอยากตามให้ทันโลกก็ลองติดต่อทีม Priceza เข้าไปดูนะฮะ !
แอดขอไปฝึกเป็น Creator ก่อน เผื่อจะรับงานเสริมในยุค Creator Commerce กับเขาได้บ้าง ฮ่า ๆๆๆ คราวหน้าอยากให้แอดชวนใครมาคุยในคอลัมน์ Career Past อีก สะกิดมาบอกได้เลยนะ อ่ะโฮโฮโฮ~
